आनंदाची फॅक्टरी.... (Real source of Happiness)

माहिती, तंत्रज्ञान व आधुनिकतेचे वारे जोरदार वाहत असताना पुन्हा नव्याने किंबहुना अधिक जागरूकतेने सर्वाधिक गांभीर्याने चर्चा होत असेल तर ती बाब म्हणजे "आनंद" (happiness) होय.... जागतिक स्तरावर भौतिक सुविधांची रेलचेल असताना व त्या मनसोक्त उपभोक्ताना परत आनंदासाठी जगभर चर्चा होणे हे विशेष कौतुकाचे आहे.... मानसशास्त्रीय दृष्ट्या आनंद आणि आजूबाजूला असलेली परिस्थिती (environment) हा महत्त्वाचा घटक असला तरी तो एक मात्र निर्धारक घटक नसतो....आनंद निर्मितीची प्रक्रियाच मुळात नैसर्गिक असून ती कृत्रिमरीत्या तयार करता येणार नसल्याचे शहाणपण आपल्या सर्वांना होत आहे..... 

 

जागतिक अर्थव्यवस्थेने आनंदाचे रूपांतरण अर्थकारणात केल्याचे स्पष्टपणे जाणवत असले तरी... मात्र त्याचे अंध अनुकरण आपण सर्वच करीत आलेलो आहोत.... आनंदाची निर्मिती बहिर्गत (external) नसून अंतर्गत (internal) असल्यामुळे ... ही अंतर्गत मानसशास्त्रीय प्रक्रिया आपण सर्वांनी शिकून आत्मसात करावी लागेल... आनंदाची निर्मिती ही उपजत व नैसर्गिक असल्यामुळे त्याला कुठल्याही उद्दीपकाची (stimulation) गरज नाही... 

 

निसर्गाने वेगवेगळ्या रसायनांच्या (brain chemicals ex..dopamine, oxytocin, serotonin, and endorphins) माध्यमातून आपल्या मेंदूमध्ये आनंद निर्माण करणाऱ्या रसायनांची निर्मिती अगोदरच करून ठेवलेली आहे... आणि त्यासाठी गरज आहे त्याला रोज खतपाणी घालण्याची....शेअरिंग, मनसोक्त गप्पा, ताणतणावाचे नियोजन, शारीरिक व मानसिक व्यायाम, उत्तम पुस्तकाचे वाचन, गायन, संगीत, नाट्य, कला, सिनेमा, विनोद, मित्रमंडळी, सहली, व्यवसाय व कार्यालयीन कामाचे नियोजन, सकस आहार, पुरेशी झोप व आपल्याबद्दलची स्व जाणीव.... एवढेच पुरेसे आहे आनंदाच्या निर्मितीसाठी... 

 

©️ डॉ. जितेंद्र गांधी

मानसिक आरोग्य  समुपदेशन  व पुनर्वसन विषयतज्ञ

9420461580